Vrijwilligers houden herdenking levend en geven betekenis door

BUSSUM - Op 4 mei om 20.00 uur valt in Bussum ieder jaar de stilte. In de Wilhelminakerk, bij het monument aan de Frederik van Eedenweg bij ’t Mouwtje en in de hoofden van honderden inwoners. Achter die ingetogen en waardige herdenking staat een kleine groep vrijwilligers die al jaren de organisatie draagt: het Comité 4 Meiherdenking Bussum.

De kern bestaat uit zes mensen die ieder hun eigen rol vervullen, maar één overtuiging delen: herdenken is geen automatisme, maar een bewuste keuze. Danny Verwoerd, Jeroen Klaver, Marc van Breemen, Jan Piet van Zeggelaar en Fred G.M. Janssen zetten zich daar jaarlijks voor in.

Volgens Verwoerd schuilt juist in het vaste karakter van de herdenking de uitdaging. “Je zou kunnen denken dat het programma vastligt en dat het een kwestie van uitvoeren is. Maar hoe zorg je ervoor dat het blijft raken, zeker voor mensen die voor het eerst deelnemen?”

Nieuwe invalshoek

De opzet is vertrouwd: een herdenkingsdienst in de kerk, gevolgd door een stille tocht, kranslegging en de twee minuten stilte bij het monument. Toch zoekt het comité elk jaar naar een nieuwe invalshoek. Niet groots of opvallend, maar inhoudelijk scherp. Het verschil zit vaak in het detail: een andere insteek, een nieuw perspectief, een verhaal dat schuurt of verbindt.

Een belangrijke rol is weggelegd voor de gastspreker. Die geeft, in lijn met het landelijke thema, woorden aan de betekenis van herdenken. “Daar zit voor ons het onderscheid”, zegt Van Zeggelaar. “Een goede spreker helpt om het verleden niet alleen te begrijpen, maar ook te voelen en te verbinden met het heden.”

Meer jongeren

Wat het comité opvalt, is dat de belangstelling groeit. Niet alleen in aantallen, maar ook in diversiteit. “We zien steeds meer jongeren die bewust kiezen om stil te staan”, zegt Van Breemen. “Dat stemt hoopvol.” Die betrokkenheid komt niet vanzelf. Scholen spelen een belangrijke rol in de aanloop naar 4 mei. Van Breemen onderhoudt die contacten. “Samen met een school kijken we elk jaar hoe leerlingen inhoudelijk kunnen bijdragen. Dat kan een muziekstuk zijn, een tekst en/of een creatieve opdracht. Zo wordt herdenken iets van henzelf.”

Die samenwerking maakt de herdenking tastbaar en persoonlijk, juist voor een generatie die de oorlog alleen kent uit verhalen en lesboeken. “Herdenken gaat niet alleen over het verleden,” benadrukt Van Breemen, “maar over verantwoordelijkheid. Over wat jij vandaag meeneemt.” De muzikale omlijsting vormt een vaste waarde. Muziekverenigingen ViJoS en Muziekvereniging Het Gooi zorgen elk jaar voor een ingetogen en respectvolle begeleiding. Verwoerd: “Zij voelen precies aan wat de toon moet zijn.”

Doorlopend proces

Voor het comité is 4 mei geen moment, maar een doorlopend proces. Terwijl de herdenking nog nagalmt, beginnen de voorbereidingen voor het volgende jaar alweer. Ook de editie van 2026 is inmiddels in voorbereiding. Waarom ze zich blijven inzetten, is voor Van Zeggelaar helder: “Omdat herdenken belangrijk is. We doen dit met toewijding en passie. Het is een eer. En zolang mensen blijven komen, weten we dat het nodig is.”